Chương trình NEXUS: NAFOSTED và JST đồng tài trợ 11 nhiệm vụ nghiên cứu chung trong lĩnh vực bán dẫn

Ngày 09/11/2026, tại Tokyo (Nhật Bản), trong khuôn khổ Diễn đàn hợp tác công – tư Việt Nam – Nhật Bản, Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ Quốc gia (NAFOSTED) và Cơ quan Khoa học và Công nghệ Nhật Bản (JST) đã tổ chức Tọa đàm chuyên đề về Chương trình NEXUS, đồng thời trao thỏa thuận hợp tác đồng tài trợ các nhiệm vụ nghiên cứu chung giữa hai nước. Sự kiện đánh dấu bước phát triển quan trọng trong hợp tác khoa học và công nghệ Việt Nam – Nhật Bản, đặc biệt trong lĩnh vực bán dẫn và các công nghệ chiến lược.

Sự kiện diễn ra với sự chứng kiến của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Việt Nam Vũ Hải Quân và Bộ trưởng Bộ Giáo dục, Văn hóa, Thể thao, Khoa học và Công nghệ Nhật Bản (MEXT) Seki Yoshihiro. Giám đốc Quỹ NAFOSTED Đào Ngọc Chiến tham dự và phát biểu khai mạc tọa đàm. Đại diện JST, các nhóm nghiên cứu, viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp của hai nước cùng tham gia trao đổi, chia sẻ định hướng hợp tác.

Đại diện Việt Nam - Nhật Bản trao các văn kiện hợp tác dưới sự chứng kiến của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm

 Đồng tài trợ 11 nhiệm vụ nghiên cứu chung với tổng kinh phí gần 500 tỷ đồng

Trong giai đoạn 2025–2026, NAFOSTED và JST đã phối hợp tổ chức hai đợt kêu gọi đề xuất nghiên cứu chung trong lĩnh vực bán dẫn, với quy trình xét chọn được triển khai trên cơ sở thống nhất về nội dung kêu gọi, điều kiện tham gia và tiêu chí đánh giá. Các đề xuất được xây dựng bởi nhóm nghiên cứu Việt Nam – Nhật Bản, sau đó được mỗi bên tổ chức đánh giá theo quy định và đối sánh kết quả để thống nhất lựa chọn.

Kết quả, hai bên đã lựa chọn 11 nhiệm vụ nghiên cứu chung, trong đó có 05 nhiệm vụ thuộc đợt kêu gọi năm 2025 và 06 nhiệm vụ thuộc đợt năm 2026. Tổng kinh phí phía Việt Nam là 67,056 tỷ đồng, trong đó 28,370 tỷ đồng dành cho 05 nhiệm vụ năm 2025 đã được phê duyệt và 38,686 tỷ đồng là kinh phí sau thẩm định của 06 nhiệm vụ năm 2026 được đề nghị tài trợ. Phía Nhật Bản dự kiến hỗ trợ khoảng 2,6 tỷ Yên, tương đương khoảng 430 tỷ đồng, bao gồm kinh phí nghiên cứu và hỗ trợ phát triển năng lực cho các nhà nghiên cứu trẻ Việt Nam.

Như vậy, tổng nguồn lực đồng tài trợ của hai phía cho 11 nhiệm vụ đạt khoảng 497 tỷ đồng, góp phần tạo điều kiện để các nhóm nghiên cứu hai nước triển khai những hướng nghiên cứu có tiềm năng khoa học và ứng dụng cao.

Các nhiệm vụ tập trung vào những hướng nghiên cứu quan trọng trong lĩnh vực bán dẫn và công nghệ mới, từ nghiên cứu vật liệu, linh kiện đến phát triển phần cứng và công nghệ chế tạo. Đây cũng là cơ sở để tăng cường kết nối giữa các nhóm nghiên cứu, mở rộng hợp tác giữa các trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp công nghệ của Việt Nam và Nhật Bản.

Tăng cường kết nối nghiên cứu, đào tạo và doanh nghiệp trong lĩnh vực bán dẫn, AI

Trong khuôn khổ tọa đàm chuyên đề ngày 09/11/2026, các đại biểu đã tập trung trao đổi về triển vọng hợp tác nghiên cứu và đào tạo trong các lĩnh vực bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI) và công nghệ chiến lược; đồng thời thảo luận các giải pháp tăng cường liên kết giữa nghiên cứu khoa học, giáo dục và công nghiệp.

Các tham luận mang đến nhiều góc nhìn từ cả phía viện, trường và doanh nghiệp. Đại diện các cơ sở nghiên cứu của Việt Nam và Nhật Bản chia sẻ cơ hội hợp tác trong nghiên cứu bán dẫn, công nghệ lượng tử, phát triển linh kiện và phần cứng tiết kiệm năng lượng cho AI. Đại diện doanh nghiệp giới thiệu các định hướng phát triển thiết bị, quy trình chế tạo bán dẫn thế hệ mới, chip chuyên dụng, hệ sinh thái AI và ứng dụng các công nghệ chiến lược trong chuyển đổi số.

Thông qua các trao đổi, tọa đàm đã gợi mở nhiều hướng hợp tác thiết thực, trong đó chú trọng kết nối các nhóm nghiên cứu với doanh nghiệp, thúc đẩy chuyển hóa kết quả nghiên cứu thành sản phẩm, giải pháp công nghệ và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.

Phát biểu tại tọa đàm, Giám đốc Quỹ NAFOSTED Đào Ngọc Chiến nhấn mạnh ba định hướng hợp tác trọng tâm: xác định các ưu tiên nghiên cứu có trọng tâm, phát huy thế mạnh của mỗi nước và đáp ứng nhu cầu khoa học, công nghiệp; bảo đảm các điều kiện cần thiết cho hoạt động nghiên cứu, từ kinh phí, phòng thí nghiệm, công cụ, dữ liệu đến đối tác thử nghiệm và ứng dụng; đồng thời xây dựng quan hệ hợp tác lâu dài, gắn nghiên cứu chung với đào tạo nhà khoa học trẻ và củng cố năng lực các nhóm nghiên cứu.

Hướng tới đợt kêu gọi nghiên cứu chung mới trong năm 2027

Trên cơ sở kết quả hợp tác giai đoạn 2025–2026 và những định hướng được trao đổi tại tọa đàm, NAFOSTED và JST dự kiến phối hợp tổ chức đợt kêu gọi đề xuất nghiên cứu chung tiếp theo vào tháng 01/2027, tập trung vào hai lĩnh vực bán dẫn và trí tuệ nhân tạo.

Đợt kêu gọi mới hướng tới thúc đẩy nghiên cứu chung, trao đổi học thuật, nâng cao năng lực nghiên cứu và mở rộng kết nối giữa các nhà khoa học, tổ chức nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp hai nước. Theo phương án dự kiến, các nhóm nghiên cứu Việt Nam và Nhật Bản sẽ cùng xây dựng đề xuất chung, thống nhất mục tiêu, nội dung, phân công nhiệm vụ và kế hoạch thực hiện trước khi nộp hồ sơ cho cơ quan tài trợ của mỗi bên.

Tọa đàm đưa ra các định hướng hợp tác trong thời gian tới

Đáng chú ý, chương trình dự kiến tiếp tục có nội dung hỗ trợ phát triển năng lực cho nghiên cứu viên trẻ Việt Nam có mục tiêu theo học chương trình tiến sĩ trong quá trình tham gia nghiên cứu hợp tác quốc tế. Đây là hướng đi có ý nghĩa trong việc kết hợp tài trợ nghiên cứu với đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ nhân lực khoa học và công nghệ chất lượng cao.

Thời điểm mở đợt kêu gọi, các hướng nghiên cứu cụ thể, điều kiện tham gia và mức tài trợ sẽ được hai bên thống nhất và công bố trong thông báo chính thức.

Kết quả triển khai Chương trình NEXUS tiếp tục khẳng định vai trò của NAFOSTED trong thúc đẩy hợp tác nghiên cứu quốc tế, kết nối các nhà khoa học và huy động nguồn lực đồng tài trợ cho khoa học và công nghệ. Thông qua việc mở rộng hợp tác với JST và các đối tác Nhật Bản, Quỹ góp phần nâng cao năng lực nghiên cứu, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, thúc đẩy nghiên cứu các công nghệ chiến lược và tăng cường kết nối giữa nghiên cứu khoa học với nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp và nền kinh tế.

Phòng CĐS&TT