Thương mại hóa kết quả nghiên cứu: Vai trò của doanh nghiệp trong khai thác tài sản trí tuệ

Hội thảo tập trung trao đổi về cơ chế, chính sách khai thác quyền sở hữu trí tuệ hình thành từ kết quả nhiệm vụ khoa học và công nghệ; vai trò của doanh nghiệp trong tiếp nhận, ứng dụng và thương mại hóa công nghệ; đồng thời chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn, nhận diện những khó khăn, vướng mắc và đề xuất giải pháp thúc đẩy thương mại hóa kết quả nghiên cứu.

Phát biểu khai mạc Hội thảo, ông Đào Ngọc Chiến, Giám đốc Cơ quan điều hành Quỹ, nhấn mạnh sự cần thiết tăng cường kết nối giữa hoạt động nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ với nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp. Hội thảo là diễn đàn để cơ quan quản lý, nhà khoa học và doanh nghiệp trao đổi về cơ chế khai thác tài sản trí tuệ, chia sẻ kinh nghiệm thương mại hóa kết quả nghiên cứu, qua đó đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả ứng dụng kết quả nghiên cứu vào sản xuất, kinh doanh.

PGS.TS. Đào Ngọc Chiến, Giám đốc Cơ quan điều hành Quỹ NAFOSTED phát biểu khai mạc Hội thảo

Cơ chế, chính sách thúc đẩy thương mại hóa quyền sở hữu trí tuệ

Tại Hội thảo, bà Trịnh Thu Hải, Phó Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu, Đào tạo và Hỗ trợ, Tư vấn – Cục Sở hữu trí tuệ, trình bày tham luận “Cơ chế, chính sách và một số giải pháp thúc đẩy thương mại hóa quyền sở hữu trí tuệ hình thành từ kết quả nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo”.

Tham luận tập trung giới thiệu các hình thức khai thác, thương mại hóa quyền sở hữu trí tuệ, bao gồm: tự khai thác, chuyển nhượng, chuyển giao quyền sử dụng, góp vốn bằng quyền sở hữu trí tuệ và thành lập doanh nghiệp khởi nguồn từ kết quả nghiên cứu (spin-off/start-up). Đồng thời, báo cáo làm rõ những điểm mới của Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo năm 2025 liên quan đến quyền quản lý, sử dụng, sở hữu và khai thác kết quả nghiên cứu; phân tích những khó khăn trong định giá tài sản trí tuệ, hoàn thiện công nghệ, huy động nguồn lực và phân chia lợi ích giữa các bên.

Một trong những nội dung được nhấn mạnh là yêu cầu tăng cường năng lực quản trị tài sản trí tuệ tại các viện nghiên cứu, trường đại học và thúc đẩy sự tham gia chủ động của doanh nghiệp ngay từ giai đoạn xác định nhiệm vụ nghiên cứu. Đây là cơ sở quan trọng để gắn kết kết quả nghiên cứu với nhu cầu thị trường và nâng cao khả năng khai thác, thương mại hóa tài sản trí tuệ.

Bà Trịnh Thu Hải, Phó Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu, Đào tạo và Hỗ trợ, Tư vấn – Cục Sở hữu trí tuệ trình bày tham luận

Cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp phát triển công nghệ chiến lược

Bà Trương Thu Hằng, Phó Trưởng phòng Quản lý phát triển công nghệ, Quỹ NAFOSTED, trình bày tham luận “Đồng hành cùng doanh nghiệp phát triển công nghệ chiến lược”. Báo cáo giới thiệu các cơ chế, chính sách đặc thù nhằm thúc đẩy doanh nghiệp tham gia nghiên cứu, phát triển và làm chủ công nghệ chiến lược, trong đó có các hình thức tham gia thông qua tài trợ và đặt hàng nhiệm vụ khoa học và công nghệ.

Các nội dung tập trung vào chính sách hỗ trợ kinh phí từ ngân sách nhà nước, cơ chế vốn đối ứng linh hoạt, thu hút nhân lực chất lượng cao, quản lý nhiệm vụ theo kết quả đầu ra và các chính sách hỗ trợ liên quan đến bảo hộ sở hữu trí tuệ, kiểm định, thử nghiệm, chứng nhận sản phẩm và tiếp cận thị trường.

Báo cáo cũng làm rõ vai trò của Quỹ NAFOSTED trong công khai thông tin tài trợ, đặt hàng; kết nối doanh nghiệp với chuyên gia, viện nghiên cứu, trường đại học; tổ chức xét tài trợ và phối hợp quản lý nhiệm vụ. Qua đó, nhấn mạnh vai trò của cơ chế tài trợ, đặt hàng và sự phối hợp giữa Nhà nước, viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp trong toàn bộ quá trình nghiên cứu, phát triển, kiểm chứng và thương mại hóa công nghệ.

Bà Trương Thu Hằng, Phòng Quản lý phát triển công nghệ, Quỹ NAFOSTED trình bày tham luận

Kinh nghiệm thương mại hóa kết quả nghiên cứu từ thực tiễn doanh nghiệp

Chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn, bà Nguyễn Thị Kim Thoa, Giám đốc Công ty Cổ phần Sản xuất Thương mại Abavina trình bày tham luận “Ứng dụng và thương mại hóa kết quả khoa học công nghệ trong nông nghiệp tuần hoàn: Thực tiễn và kiến nghị từ Abavina tại Cần Thơ”.

Báo cáo giới thiệu quá trình hình thành và phát triển hệ sinh thái Abavina gắn với mô hình nông nghiệp tuần hoàn, phát thải thấp; đồng thời chia sẻ quá trình nghiên cứu, hoàn thiện và thương mại hóa chế phẩm vi sinh ABABIO, được bảo hộ giải pháp hữu ích số 2-2025-00805. Chế phẩm được ứng dụng trong xử lý phụ phẩm nông nghiệp, sản xuất phân bón hữu cơ vi sinh và cải tạo đất, góp phần giảm sử dụng phân bón hóa học. Theo kết quả kiểm nghiệm được báo cáo tại Hội thảo, hàm lượng hữu cơ trong đất tăng từ 3,07% lên 6,37%, lượng phân bón hóa học sử dụng giảm khoảng 30–60%.

Từ thực tiễn triển khai, doanh nghiệp chia sẻ kinh nghiệm gắn bảo hộ sở hữu trí tuệ với chuyển giao công nghệ, đào tạo và hướng dẫn nông dân ứng dụng; đồng thời xây dựng liên kết giữa doanh nghiệp, hợp tác xã, vùng nguyên liệu và thị trường tiêu thụ. Doanh nghiệp kiến nghị tăng cường hỗ trợ định giá tài sản trí tuệ, nghiên cứu cơ chế sử dụng quyền sở hữu trí tuệ để tiếp cận nguồn vốn và hỗ trợ kiểm chứng, hoàn thiện công nghệ.

Bà Nguyễn Thị Kim Thoa, Công ty Cổ phần Sản xuất Thương mại Abavina trình bày tham luận

Trao đổi, tháo gỡ vướng mắc trong xây dựng và đề xuất nhiệm vụ nghiên cứu

Tại phần trao đổi, thảo luận, các đại biểu tập trung làm rõ định hướng nghiên cứu ứng dụng, việc xác định mục tiêu, nội dung, phương pháp và sản phẩm đầu ra của nhiệm vụ khoa học và công nghệ; trong đó chú trọng yêu cầu về sản phẩm sở hữu trí tuệ và khả năng ứng dụng thực tiễn. Các ý kiến cũng đề cập đến điều kiện bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ, định giá tài sản đối ứng và cơ chế phối hợp, đồng tài trợ giữa Nhà nước, doanh nghiệp, viện nghiên cứu và trường đại học.

Thông qua đối thoại trực tiếp, Hội thảo góp phần tăng cường kết nối giữa doanh nghiệp, nhà khoa học và các cơ sở nghiên cứu; đồng thời giúp Quỹ NAFOSTED nhận diện rõ hơn nhu cầu, khó khăn, vướng mắc trong quá trình các bên tham gia hoạt động khoa học và công nghệ, từ đề xuất, thực hiện nhiệm vụ đến tiếp nhận, khai thác và thương mại hóa kết quả nghiên cứu. Đây là cơ sở thực tiễn để Quỹ tiếp tục nghiên cứu, đề xuất hoàn thiện cơ chế, chính sách tài trợ, đặt hàng, đồng tài trợ và phương thức tổ chức thực hiện nhiệm vụ, góp phần thúc đẩy liên kết Ba Nhà, nâng cao hiệu quả ứng dụng và thương mại hóa kết quả nghiên cứu.

 Nguồn: Phòng Quản lý nghiên cứu ứng dụng