“Từ năm 2027, ít nhất 30% nhiệm vụ nghiên cứu phải xuất phát từ nhu cầu doanh nghiệp”
Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng yêu cầu chuyển mạnh từ nghiên cứu dàn trải sang giải quyết bài toán thực tiễn, lấy sản phẩm ứng dụng và thương mại hóa làm thước đo hiệu quả liên kết viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp. Theo đó, từ năm 2027, ít nhất 30% nhiệm vụ nghiên cứu phải xuất phát từ nhu cầu doanh nghiệp, tiến tới đạt 50% – đây là yêu cầu trọng tâm nhằm đưa kết quả nghiên cứu vào thực tiễn, tạo động lực cho tăng trưởng và nâng cao năng lực tự chủ quốc gia. Thông tin trên được đưa ra tại Hội nghị toàn quốc thúc đẩy liên kết viện nghiên cứu, trường đại học với cộng đồng doanh nghiệp trong nghiên cứu, phát triển KH&CN ngày 23/10/2026, dưới sự chủ trì của Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng; Bộ trưởng Bộ KH&CN Vũ Hải Quân đồng chủ trì phiên trao đổi, giải đáp. Hội nghị được tổ chức theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến, với sự tham dự của lãnh đạo 10 Bộ, cơ quan; đại diện các viện nghiên cứu, trường đại học, tập đoàn, tổng công ty và doanh nghiệp. Toàn cảnh Hội nghị. Làm rõ điểm nghẽn, thúc đẩy liên kết thực chất giữa viện – trường – doanh nghiệp Phát biểu khai mạc Hội nghị, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh, thời gian qua, Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều chủ trương, cơ chế, chính sách nhằm thúc đẩy KH,CN,ĐMST&CĐS. Tư duy quản lý cũng đang chuyển mạnh từ kiểm soát quy trình đầu vào sang quản lý kết quả, sản phẩm đầu ra và chấp nhận rủi ro; từ giao nhiệm vụ sang tổ chức thực hiện, đo lường kết quả, đánh giá tác động; từ quản lý hành chính sang kiến tạo hệ sinh thái, lấy doanh nghiệp làm trung tâm phát triển. Tuy vậy, khoảng cách giữa chính sách và thực tiễn vẫn còn lớn. Mối liên kết giữa Nhà nước, viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp và thị trường chưa chặt chẽ; nhiều nhiệm vụ nghiên cứu chưa xuất phát từ nhu cầu thực tế, trong khi không ít kết quả chưa được ứng dụng, thương mại hóa. Dẫn số liệu giai đoạn 2021-2025, Phó Thủ tướng cho biết, chỉ khoảng 12% nhiệm vụ KH&CN cấp quốc gia có sự tham gia của doanh nghiệp; ở địa phương, tỷ lệ này khoảng 11%. Mức độ doanh nghiệp tham gia hình thành quỹ KH&CN để tài trợ nghiên cứu cũng rất thấp, chỉ khoảng 6% trong năm 2023. Đầu tư cho nghiên cứu và phát triển (R&D) của doanh nghiệp Việt Nam cũng còn thấp, chỉ tương đương 0,3% GDP, trong khi tỷ lệ này tại Trung Quốc là 2,1% và Hàn Quốc là 4,2%. Nhân lực nghiên cứu phân bổ chưa cân đối, chỉ 333 nhà nghiên cứu có bằng tiến sĩ làm việc trong doanh nghiệp, so với khoảng 21.000 người tại các viện nghiên cứu, trường đại học. Kết quả về sở hữu trí tuệ và giao dịch công nghệ tiếp tục phản ánh những bất cập trong liên kết nghiên cứu với thị trường. Giai đoạn 2021-2025, doanh nghiệp Việt Nam được cấp hơn 700 bằng sáng chế, trong khi doanh nghiệp nước ngoài được cấp khoảng 24.000 bằng, gấp khoảng 35 lần. Trên hơn 20 sàn giao dịch KH&CN, có khoảng 62.000 công nghệ được chào bán nhưng chỉ có 750 nhà đầu tư, doanh nghiệp tìm hiểu và phát sinh 72 giao dịch. Từ những số liệu trên, Phó Thủ tướng đặt vấn đề, nếu tình trạng này kéo dài, sẽ khó phát huy KH,CN,ĐMST&CĐS trở thành động lực tăng trưởng của đất nước. Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng phát biểu tại Hội nghị. Phó Thủ tướng yêu cầu các Bộ, ngành, viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp nhìn thẳng vào những bất cập về thể chế, cơ chế tài chính, tổ chức nghiên cứu, quyền khai thác và thương mại hóa kết quả. Trọng tâm là làm rõ vì sao doanh nghiệp chưa mặn mà với sản phẩm nghiên cứu, vì sao những kết quả đã đầu tư nguồn lực vẫn chưa đến được thị trường. Phó Thủ tướng khẳng định, Chính phủ sẵn sàng tiếp thu những ý kiến về các quy định chưa hợp lý để xử lý những điểm nghẽn về thể chế, tạo điều kiện thúc đẩy hoạt động nghiên cứu, phát triển và ứng dụng KH&CN. Đo hiệu quả hợp tác bằng sản phẩm và thương mại hóa Báo cáo tại Hội nghị, Thứ trưởng Bộ KH&CN Lê Xuân Định cho rằng, hiệu quả liên kết giữa Nhà nước, viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp không thể chỉ đo bằng số lượng biên bản ghi nhớ hợp tác, mà phải thể hiện qua cơ chế phân chia lợi ích, dòng tiền và trách nhiệm cụ thể của các bên. Theo Bộ KH&CN, vướng mắc không chỉ nằm ở nguồn vốn mà còn ở cách tổ chức hợp tác. Doanh nghiệp tham gia muộn khiến tính năng, giá thành và khả năng tích hợp chưa được thống nhất từ đầu; kết quả nghiên cứu thiếu dữ liệu vận hành, tiêu chuẩn, chứng nhận và vốn hoàn thiện. Các bên còn lúng túng về định giá, quyền khai thác, chia sẻ lợi ích và trách nhiệm khi thử nghiệm. Sản phẩm mới khó tìm khách hàng đầu tiên, trong khi hiệu quả sau nghiệm thu chưa được theo dõi thường xuyên. Thứ trưởng Bộ KH&CN Lê Xuân Định báo cáo tại Hội nghị. Từ những vấn đề này, Bộ KH&CN xác định yêu cầu trọng tâm là đưa các cơ chế mới vào thực tế, duy trì hợp tác từ hình thành bài toán đến khi công nghệ được sử dụng. Nhà nước kiến tạo điều
