NAFOSTED thúc đẩy hợp tác tài trợ nghiên cứu khu vực: Từ kết nối thực tiễn đến khẳng định vai trò của Việt Nam trong hệ sinh thái khoa học – công nghệ ASEAN
Thực hiện chỉ đạo của lãnh đạo Bộ Khoa học và Công nghệ, từ ngày 27–28/3/2026, Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ Quốc gia (NAFOSTED) đã cử đại diện tham dự hội thảo quốc tế “Cơ chế tài trợ nghiên cứu và thúc đẩy hiệp lực vì sự tiến bộ của R&D quốc gia và khu vực” do Bộ Công nghiệp, Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo Campuchia (MISTI) tổ chức tại Phnom Penh. Sự kiện quy tụ đông đảo đại diện các cơ quan quản lý, cơ quan tài trợ nghiên cứu của Việt Nam, Lào, Indonesia cùng nhiều tổ chức quốc tế, chuyên gia khu vực. Không chỉ là diễn đàn trao đổi chuyên môn, hội thảo còn phản ánh rõ nét một xu thế đang nổi lên tại Đông Nam Á: khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo ngày càng được đặt vào vị trí trung tâm trong chiến lược phát triển quốc gia. Toàn cảnh Hội thảo được tổ chức tại Phnom Penh Trong khuôn khổ chương trình, Quỹ NAFOSTED đã tham gia tích cực và đóng góp nhiều nội dung quan trọng. Tại phiên thảo luận bàn tròn về tài trợ nghiên cứu và mô hình quản trị, đại diện Quỹ đã chia sẻ kinh nghiệm của Việt Nam trong việc tổ chức, vận hành hoạt động tài trợ nghiên cứu, từ cơ chế cấp kinh phí, quy trình đánh giá khoa học đến hệ thống giám sát và quản trị số. Đồng thời, Quỹ cũng chủ trì một phiên chuyên đề về cơ chế tài trợ, giới thiệu quá trình hình thành, phát triển và định hướng hợp tác quốc tế trong thời gian tới. Những chia sẻ này nhận được sự quan tâm và đánh giá cao từ các đại biểu quốc tế, đặc biệt trong bối cảnh nhiều quốc gia trong khu vực đang từng bước hoàn thiện hệ thống tài trợ nghiên cứu của mình. Thực tiễn cho thấy, cùng với việc gia tăng đầu tư cho R&D, việc xây dựng các thiết chế đủ năng lực để phân bổ, quản lý và giám sát nguồn lực một cách hiệu quả đang trở thành yêu cầu mang tính chiến lược. Năng lực cạnh tranh quốc gia ngày nay không còn phụ thuộc chủ yếu vào tài nguyên hay lao động giá rẻ, mà gắn chặt với khả năng tạo ra tri thức, làm chủ công nghệ và thúc đẩy đổi mới sáng tạo. Đại diện Quỹ NAFOSTED tham dự Hội thảo và thảo luận cùng các đại biểu Trong ngày làm việc thứ hai, các nội dung thảo luận tập trung vào phát triển hệ thống tài trợ nghiên cứu và nâng cao năng lực quốc gia trong khu vực ASEAN. Tại đây, Quỹ NAFOSTED đã chủ động đề xuất các mô hình hợp tác song phương và đa phương với Indonesia, Lào, Campuchia và Philippines; đồng thời chia sẻ kinh nghiệm về xây dựng mạng lưới chuyên gia, kết nối cộng đồng khoa học trong và ngoài nước. Đáng chú ý, Quỹ cũng đề xuất hình thành mạng lưới chuyên gia khu vực nhằm khắc phục tình trạng thiếu liên kết giữa các nhà khoa học ASEAN – một điểm nghẽn lâu nay trong hợp tác khoa học khu vực. Những trao đổi tại hội thảo cho thấy khu vực Đông Nam Á đang bước vào giai đoạn điều chỉnh quan trọng về nhận thức và chính sách đối với khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Nhiều quốc gia đã và đang ban hành chiến lược phát triển khoa học công nghệ, cam kết tăng tỷ lệ đầu tư từ ngân sách, đồng thời xây dựng hoặc củng cố các quỹ tài trợ nghiên cứu quốc gia. Việc Lào và Campuchia từng bước hoàn thiện cơ chế tài trợ, tìm kiếm mô hình vận hành phù hợp phản ánh rõ chuyển động này – coi đầu tư cho khoa học công nghệ là đầu tư cho năng lực phát triển dài hạn, thay vì chỉ là khoản chi hỗ trợ. Phiên thảo luận bàn tròn trong ngày làm việc thứ hai Trong bối cảnh đó, Việt Nam có điều kiện thuận lợi để khẳng định vai trò ngày càng rõ nét. Quá trình xây dựng và hoàn thiện hệ thống tài trợ nghiên cứu thông qua Quỹ NAFOSTED trong nhiều năm qua đã tạo nền tảng thể chế quan trọng, giúp tích lũy kinh nghiệm về tổ chức tài trợ, quản lý nhiệm vụ khoa học, vận hành quy trình đánh giá độc lập và mở rộng hợp tác quốc tế. Đây chính là cơ sở để Việt Nam không chỉ tham gia mà còn đóng góp tích cực vào việc định hình các cơ chế hợp tác khoa học – công nghệ trong khu vực. Kết thúc hội thảo, Cơ quan nghiên cứu và đổi mới sáng tạo quốc gia Indonesia (BRIN) đã đề xuất xúc tiến hợp tác đồng tài trợ với Quỹ NAFOSTED theo cơ chế song phương, với quy mô dự kiến 9 dự án mỗi năm, tập trung vào ba chủ đề ưu tiên do hai bên thống nhất. Đây là bước đi cụ thể, thể hiện sự chuyển dịch từ trao đổi thông tin sang hợp tác thực chất, có tổ chức và định hướng dài hạn. Có thể thấy, ý nghĩa của hội thảo không chỉ dừng lại ở việc chia sẻ kinh nghiệm hay thảo luận chính sách, mà còn mở ra những định hướng hợp tác mới trong khu vực. Xu hướng hợp tác khoa học – công nghệ ASEAN đang chuyển từ rời rạc sang có cấu trúc rõ ràng hơn, gắn với xây dựng cơ chế, phát triển nguồn lực và đồng tài trợ nghiên cứu. Trong tiến trình đó, việc Quỹ NAFOSTED chủ động tham gia, tích cực chia sẻ kinh nghiệm và thúc đẩy kết nối
