Ngày 25/5/2026, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ đã ký ban hành Quyết định số 2555/QĐ-BKHCN phê duyệt Chương trình nghiên cứu cơ bản xuất sắc trong lĩnh vực khoa học tự nhiên giai đoạn 2026–2035 (PEBR), đánh dấu bước đi quan trọng trong chiến lược phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo quốc gia theo tinh thần Nghị quyết 57-NQ/TW. Chương trình được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng tri thức cho phát triển công nghệ lõi, công nghệ chiến lược, đồng thời nâng cao vị thế khoa học của Việt Nam trên trường quốc tế.
Theo đó, Việt Nam đặt mục tiêu đến năm 2030 có ít nhất một hướng nghiên cứu tiệm cận nhóm 5% thế giới về mức độ ảnh hưởng khoa học theo các chỉ số trích dẫn chuẩn hóa; đến năm 2035 có ít nhất ba hướng nghiên cứu đạt mục tiêu này. Chương trình cũng hướng tới hình thành khoảng 50 nhóm nghiên cứu mạnh trong lĩnh vực khoa học tự nhiên vào năm 2035, trong đó có ít nhất 10 nhóm đạt trình độ dẫn dắt trong khu vực và có ảnh hưởng học thuật quốc tế rõ nét.
Để hiện thực hóa các mục tiêu trên, Chương trình PEBR được thiết kế theo hướng đầu tư tập trung, dài hạn và có chiều sâu, chuyển từ mô hình tài trợ các nhiệm vụ đơn lẻ sang hỗ trợ theo chuỗi, cụm nhiệm vụ nghiên cứu kéo dài từ 5–10 năm. Các hướng nghiên cứu ưu tiên tập trung vào những lĩnh vực có tiềm năng tạo đột phá như công nghệ lượng tử, trí tuệ nhân tạo, vật liệu tiên tiến, công nghệ sinh học, năng lượng mới và công nghệ bán dẫn.
Một điểm nhấn quan trọng của Chương trình là cơ chế giao mục tiêu khoa học trung và dài hạn cho các nhóm nghiên cứu mạnh, từng bước triển khai cấp kinh phí theo gói gắn với quyền tự chủ, trách nhiệm giải trình và kết quả đầu ra. Chương trình đồng thời khuyến khích các ý tưởng khoa học mới, chấp nhận rủi ro phù hợp với đặc thù nghiên cứu cơ bản và tăng cường thu hút chuyên gia quốc tế, chuyên gia Việt Nam ở nước ngoài tham gia phát triển các nhóm nghiên cứu mạnh tại Việt Nam.
Việc lựa chọn và đánh giá nhiệm vụ nghiên cứu sẽ được thực hiện theo cơ chế cạnh tranh, công khai, minh bạch, sử dụng các chỉ số khoa học chuẩn hóa quốc tế như FWCI, CNCI và tỷ lệ công bố thuộc nhóm 10% bài báo được trích dẫn cao nhất. Toàn bộ Chương trình cũng sẽ được triển khai trên Nền tảng số quản lý khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo quốc gia nhằm nâng cao tính minh bạch và hiệu quả quản trị.
Chương trình PEBR kỳ vọng tạo nền tảng cho các đột phá khoa học và công nghệ chiến lược của Việt Nam trong giai đoạn mới.
Về kinh phí thực hiện, ngân sách nhà nước sẽ bảo đảm nguồn lực triển khai Chương trình thông qua chi sự nghiệp khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo hằng năm, đồng thời đẩy mạnh huy động các nguồn kinh phí hợp pháp từ doanh nghiệp, tổ chức khoa học và công nghệ trong và ngoài nước. Kinh phí sẽ được xác định theo quy mô chương trình và năng lực của từng nhóm nghiên cứu, cấp theo từng giai đoạn gắn với kết quả đánh giá giữa kỳ và cuối kỳ nhằm bảo đảm hiệu quả đầu tư và khả năng tạo tác động thực chất của các nhiệm vụ nghiên cứu.
Đáng chú ý, Chương trình ưu tiên bố trí kinh phí cho các nhóm nghiên cứu có khả năng huy động nguồn lực đồng tài trợ từ doanh nghiệp, tổ chức khoa học và công nghệ và các nguồn hợp pháp khác. Cơ chế này không chỉ giúp đa dạng hóa nguồn lực đầu tư cho nghiên cứu cơ bản mà còn thúc đẩy gắn kết giữa nghiên cứu khoa học với nhu cầu phát triển công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược của quốc gia.
Trong toàn bộ Chương trình PEBR, Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ Quốc gia giữ vai trò đơn vị chủ trì tổ chức thực hiện. Quỹ có trách nhiệm xây dựng kế hoạch triển khai, ban hành quy chế quản lý, xây dựng bộ chỉ số đánh giá kết quả và tác động của Chương trình; đồng thời tổ chức tiếp nhận hồ sơ, thành lập các hội đồng khoa học và công nghệ để đánh giá, lựa chọn các nhóm nghiên cứu và hướng nghiên cứu ưu tiên.
Không chỉ đảm nhiệm công tác quản lý và điều phối nguồn lực tài chính, Quỹ còn trực tiếp ký kết hợp đồng, cấp kinh phí, giám sát việc sử dụng nguồn lực và tổ chức theo dõi, đánh giá định kỳ kết quả thực hiện Chương trình. Với kinh nghiệm nhiều năm triển khai các chương trình tài trợ nghiên cứu cơ bản theo chuẩn quốc tế, Quỹ được kỳ vọng sẽ là hạt nhân kết nối hệ sinh thái nghiên cứu xuất sắc của Việt Nam, góp phần thúc đẩy hình thành các nhóm nghiên cứu mạnh mang tầm khu vực và quốc tế trong giai đoạn tới.
Chi tiết Tại đây