Chiều ngày 15/7/2026, tại Hà Nội, Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức Hội nghị “Thể chế khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số – Tháo gỡ điểm nghẽn và kiến tạo phát triển”. Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng tham dự và phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị.
Hội nghị là diễn đàn quan trọng nhằm quán triệt, triển khai các chủ trương, chính sách mới về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; đồng thời trao đổi các giải pháp hoàn thiện thể chế, tạo hành lang pháp lý thông thoáng, khơi thông mọi nguồn lực để khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số thực sự trở thành động lực phát triển đất nước trong giai đoạn mới.
Định hướng đổi mới thể chế để khơi thông nguồn lực phát triển
Phát biểu khai mạc Hội nghị, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân cho biết, kể từ khi Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 57-NQ/TW, Bộ Khoa học và Công nghệ đã chủ trì xây dựng, trình cấp có thẩm quyền ban hành 10 luật, 1 nghị quyết của Quốc hội, 40 nghị định, 12 nghị quyết của Chính phủ, 70 quyết định của Thủ tướng Chính phủ và 102 thông tư. Đây là khối lượng công việc rất lớn trong thời gian ngắn, thể hiện sự quyết tâm của Chính phủ, sự đồng hành của Quốc hội và sự phối hợp chặt chẽ của các bộ, ngành, địa phương trong hoàn thiện thể chế về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân phát biểu khai mạc Hội nghị. Ảnh: Trung tâm Truyền thông KH&CN
Bộ trưởng nhấn mạnh, việc xây dựng và ban hành văn bản quy phạm pháp luật mới chỉ là bước khởi đầu; nhiệm vụ trọng tâm hiện nay là tổ chức thực thi hiệu quả để các quy định nhanh chóng đi vào cuộc sống. Theo Bộ trưởng, Hội nghị được tổ chức nhằm phổ biến những điểm mới của hệ thống chính sách, pháp luật, đồng thời trao đổi, tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc và thống nhất giải pháp triển khai. Bộ trưởng bày tỏ mong muốn các bộ, ngành, địa phương cùng bước vào giai đoạn thực thi quyết liệt, thực thi đến cùng, tạo ra những kết quả cụ thể, đưa khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số thực sự trở thành động lực phát triển đất nước.
Cụ thể hóa định hướng bằng mô hình “Quỹ kiến tạo”
Tiếp nối định hướng của Bộ Khoa học và Công nghệ về chuyển trọng tâm từ xây dựng thể chế sang tổ chức thực thi, PGS.TS. Đào Ngọc Chiến, Giám đốc Cơ quan điều hành Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ Quốc gia (NAFOSTED) đã trình bày tham luận với chủ đề “Đổi mới cơ chế Quỹ Phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo: Từ tài trợ nghiên cứu đến kiến tạo phát triển”. Bài tham luận tập trung làm rõ định hướng đổi mới toàn diện mô hình hoạt động của Quỹ nhằm đáp ứng yêu cầu triển khai các cơ chế, chính sách mới về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Trong đó, PGS.TS. Đào Ngọc Chiến chỉ ra những điểm nghẽn của cơ chế hiện hành như giao dự toán còn cứng nhắc, quản lý tài chính còn nặng về chứng từ, tâm lý e ngại rủi ro trong nghiên cứu khoa học và tỷ lệ thương mại hóa kết quả nghiên cứu còn thấp, từ đó ảnh hưởng đến hiệu quả đầu tư và khả năng huy động nguồn lực cho khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.
PGS.TS. Đào Ngọc Chiến trình bày tham luận tại Hội nghị. Ảnh: Trung tâm Truyền thông KHCN.
Trên cơ sở đó, Quỹ đang từng bước chuyển đổi từ mô hình “Quỹ tài trợ” sang “Quỹ kiến tạo”, hướng tới trở thành thiết chế tài chính hiện đại, không chỉ thực hiện chức năng tài trợ mà còn đóng vai trò dẫn dắt, kết nối và thúc đẩy hệ sinh thái khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Theo định hướng này, Quỹ tiếp tục đẩy mạnh đa dạng hóa nguồn lực tài chính, mở rộng cơ chế đồng tài trợ, tăng cường liên kết giữa Nhà nước, doanh nghiệp và các tổ chức khoa học và công nghệ, đồng thời phát huy vai trò nhà đầu tư chiến lược, chia sẻ rủi ro với nhà khoa học và doanh nghiệp trong quá trình nghiên cứu, phát triển và thương mại hóa công nghệ.
Bên cạnh đó, Quỹ tiếp tục hoàn thiện phương thức quản trị theo hướng hiện đại, minh bạch và lấy kết quả làm trung tâm; từng bước triển khai cấp phát kinh phí theo các mốc kết quả (milestones), tăng cường quản trị theo kết quả đầu ra, xây dựng cơ chế chấp nhận rủi ro trong nghiên cứu khoa học và bảo vệ cán bộ thực thi khi thực hiện đúng quy định. Đồng thời, Quỹ đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý và điều hành thông qua xây dựng nền tảng quản trị số tích hợp, kết nối với cơ sở dữ liệu quốc gia về khoa học và công nghệ, ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong quản lý, giám sát và đánh giá nhiệm vụ khoa học và công nghệ, góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực đầu tư của Nhà nước, thúc đẩy đưa nhanh kết quả nghiên cứu vào thực tiễn, phục vụ phát triển kinh tế – xã hội.
Quyết liệt đưa thể chế vào cuộc sống, lấy kết quả thực tiễn làm thước đo
Phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng khẳng định, trong hơn 18 tháng qua, Việt Nam đã hoàn thành khối lượng rất lớn công việc về hoàn thiện thể chế trong lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, tạo nền tảng quan trọng để hiện thực hóa các chủ trương lớn của Đảng. Tuy nhiên, theo Phó Thủ tướng, trọng tâm hiện nay không phải là ban hành thêm chính sách mà là tổ chức thực thi hiệu quả, lấy kết quả thực tiễn làm thước đo thông qua số công nghệ được làm chủ, sản phẩm được thương mại hóa, doanh nghiệp đổi mới sáng tạo được hình thành và đóng góp của khoa học, công nghệ vào tăng trưởng kinh tế.
Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị. Ảnh: Trung tâm Truyền thông KH&CN.
Phó Thủ tướng đề nghị Nhà nước, nhà khoa học, các viện nghiên cứu, trường đại học và cộng đồng doanh nghiệp cùng hành động quyết liệt; đồng thời đẩy nhanh phân bổ, giải ngân nguồn lực cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số để các cơ chế, chính sách mới sớm phát huy hiệu quả.
Phó Thủ tướng nhấn mạnh, chỉ khi được triển khai đồng bộ và hiệu quả trong thực tiễn, thể chế mới thực sự trở thành lợi thế cạnh tranh, đưa khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trở thành động lực tăng trưởng mới của đất nước.
Các đại biểu tham dự Hội nghị chụp ảnh lưu niệm. Ảnh: Trung tâm Truyền thông khoa học và công nghệ
Nguồn: Phòng Chuyển đổi số