Ngày 25/6/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 229/2026/NĐ-CP quy định về tổ chức và hoạt động của Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ Quốc gia (NAFOSTED), thay thế các quy định trước đây về tổ chức và hoạt động của Quỹ. Nghị định được ban hành nhằm cụ thể hóa Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo năm 2025, đồng thời tạo lập khuôn khổ pháp lý mới, đồng bộ và hiện đại để Quỹ phát huy vai trò là công cụ tài chính quốc gia trong thúc đẩy phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Nghị định số 229/2026/NĐ-CP tập trung tháo gỡ những vướng mắc về tổ chức, cơ chế hoạt động và quản lý tài chính của Quỹ, đồng thời bổ sung nhiều cơ chế mới, tiệm cận với thông lệ quốc tế. Trong đó, có 5 điểm đổi mới nổi bật.
Xác lập mục tiêu phát triển mới cho Quỹ theo chuẩn mực quốc tế
Lần đầu tiên, Nghị định xác định rõ mục tiêu hoạt động của Quỹ không chỉ dừng lại ở hỗ trợ nghiên cứu khoa học mà hướng tới thúc đẩy phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; nâng cao năng lực khoa học và công nghệ quốc gia, đặc biệt là phát triển nguồn nhân lực nghiên cứu chất lượng cao và xây dựng các tổ chức nghiên cứu có uy tín trong khu vực và quốc tế. Đồng thời, Nghị định đặt mục tiêu xây dựng mô hình quỹ tài trợ nghiên cứu khoa học độc lập, minh bạch, cạnh tranh và tiệm cận các chuẩn mực quốc tế. Đây là bước chuyển quan trọng từ tư duy hỗ trợ nghiên cứu sang coi khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo là động lực trung tâm của phát triển kinh tế – xã hội.
Mở rộng mạnh mẽ phạm vi tài trợ, đặt hàng và hỗ trợ
Nghị định quy định đầy đủ cơ sở pháp lý để Quỹ thực hiện tài trợ, đặt hàng các nhiệm vụ, cụm nhiệm vụ và chuỗi nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, bao quát toàn bộ chuỗi từ nghiên cứu cơ bản đến sản xuất thử nghiệm trên hệ thống thiết bị, dây chuyền công nghệ nhằm hoàn thiện và ổn định công nghệ trước khi thương mại hóa.
Đặc biệt, nhiều phương thức hỗ trợ mới được quy định đầy đủ về mặt pháp lý, bao gồm:
– Hỗ trợ các nhiệm vụ theo mô hình liên kết “3 Nhà”;
– Tài trợ, đặt hàng theo kết quả đầu ra;
– Hỗ trợ hoạt động kiểm chứng công nghệ;
– Hỗ trợ hình thành và phát triển hạ tầng công nghệ phục vụ công nghệ cao, công nghệ chiến lược và công nghệ lõi;
– Hỗ trợ bồi dưỡng, phát triển năng lực nghiên cứu, thúc đẩy trao đổi học thuật và phát triển nguồn nhân lực khoa học và công nghệ chất lượng cao.
Những quy định này tạo cơ sở để Quỹ thực hiện đầy đủ vai trò là công cụ tài chính quốc gia trong phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Nghị định 229 tạo hành lang pháp lý để Quỹ NAFOSTED phát huy hiệu quả vai trò là cơ quan tài trợ Quốc gia
Đổi mới căn bản cơ chế tài chính theo hướng quản lý dựa trên kết quả
Nghị định số 229/2026/NĐ-CP tạo ra bước đột phá trong cơ chế tài chính đối với Quỹ thông qua việc chuyển mạnh từ quản lý đầu vào sang quản lý theo kết quả và hiệu quả.
Theo đó, ngân sách nhà nước bố trí cho Quỹ theo tổng mức hằng năm, không gắn với danh mục nhiệm vụ cụ thể tại thời điểm giao dự toán. Điều này cho phép Quỹ chủ động xây dựng, lựa chọn và tổ chức thực hiện các chương trình, nhiệm vụ phù hợp với định hướng phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo quốc gia.
Bên cạnh đó, việc cấp phát, thanh toán và quyết toán kinh phí được thực hiện theo tiến độ và kết quả thực hiện nhiệm vụ, thay cho phương thức kiểm soát chi tiết từng khoản chi như trước đây. Nghị định cũng bổ sung các hình thức tài trợ mới như tài trợ theo kết quả và đồng tài trợ, góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước và thúc đẩy huy động nguồn lực xã hội.
Đây được xem là bước chuyển quan trọng từ cơ chế quản lý hành chính sang cơ chế đầu tư công dựa trên hiệu quả và tác động của hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Thiết lập cơ chế quản trị rủi ro trong nghiên cứu khoa học và đổi mới sáng tạo
Một điểm mới mang tính đột phá khác của Nghị định là việc xây dựng cơ chế giám sát, đánh giá và quản trị rủi ro xuyên suốt trong quá trình thực hiện nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Theo đó, Quỹ sẽ thực hiện các hoạt động giám sát thường xuyên, định kỳ, đột xuất và hậu kiểm; đồng thời thiết lập quy trình nhận diện, đánh giá, phân loại và xử lý rủi ro. Nghị định cũng quy định rõ mức độ rủi ro có thể chấp nhận, trách nhiệm của tổ chức, cá nhân thực hiện nhiệm vụ và trách nhiệm của Quỹ trong việc xử lý các tình huống phát sinh.
Việc chính thức thừa nhận và quản lý rủi ro trong nghiên cứu khoa học thể hiện sự thay đổi căn bản trong tư duy quản lý: từ việc hạn chế tối đa rủi ro sang chấp nhận rủi ro có kiểm soát đối với các nghiên cứu tiên phong, đột phá và có tiềm năng tạo ra giá trị lớn. Đồng thời, cơ chế này góp phần bảo vệ các nhà khoa học và chuyên gia khi thực hiện đúng quy định nhưng gặp rủi ro khách quan trong quá trình nghiên cứu.
Đẩy mạnh huy động nguồn lực xã hội và hội nhập quốc tế
Nghị định 229 cũng tạo ra khuôn khổ pháp lý mới nhằm đa dạng hóa nguồn lực đầu tư cho khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Theo đó, Quỹ được tiếp nhận, quản lý và sử dụng các nguồn tài trợ, đóng góp hợp pháp ngoài ngân sách nhà nước; mở rộng hoạt động đồng tài trợ, hợp tác quốc tế, tham gia các chương trình tài trợ nghiên cứu chung và thúc đẩy kết nối với các tổ chức khoa học, công nghệ quốc tế.
Việc bổ sung các cơ chế này không chỉ góp phần giảm áp lực cho ngân sách nhà nước mà còn tạo điều kiện để huy động hiệu quả nguồn lực từ doanh nghiệp, tổ chức quốc tế và khu vực tư nhân; đồng thời nâng cao năng lực hội nhập quốc tế của hệ thống khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo Việt Nam.
Việc ban hành Nghị định số 229/2026/NĐ-CP đánh dấu bước chuyển quan trọng trong hoàn thiện thể chế phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo của Việt Nam, tạo hành lang pháp lý đầy đủ, hiện đại và tiệm cận thông lệ quốc tế để Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ Quốc gia phát huy hiệu quả vai trò là công cụ tài chính quốc gia, góp phần thực hiện các mục tiêu đột phá về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia trong giai đoạn mới.
Xem toàn văn Nghị định: Tại đây
Nguồn: Phòng Chuyển đổi số